Cyklotozaur - JuraPark Krasiejów

Cyklotozaur

Zanim nastała era dinozaurów, największymi stworzeniami na Ziemi były płazy. Jednym z nich był cyklotozaur, z linii płazów tarczogłowych, reprezentujący – podobnie jak nieco podobny metopozaur – rząd labirytodontów (ich liczne szkielety odkryto w Krasiejowie). Nazwa wymarłego stworzenia wywodzi się z greki. Cyklotozaur jest w tłumaczeniu jaszczurką o okrągłych uszach. Nazwa może więc być nieco myląca, gdyż zwierzę to nie było gadem. “Okrągłe uszy” odnoszą się zaś do otworów w dołach skroniowych płaza. 

Zamieszkiwał on Amerykę i Europę Środkową, żyjąc w schyłkowym karniku, czyli późnym triasie. W Krasiejowie odkryto szczątki (kości czaszki, pasa barkowego, żebra czy kręgi), które pozwoliły w dużym stopniu zrekonstruować gatunek Cyclotosaurus intermedius. Nazwa wzięła się stąd, że stanowi on ogniwo pośredniczące w ewolucji między płazem Cyclotosaurus robustus (odkrytego pod Stuttgartem) a istotą późniejszą, znaną jako Cyclotosaurus mordox (znalezioną w Bawarii).

Wygląd

Cyklotozaur kształtem nieco przypominał żyjące dziś krokodyle. Obdarzony był dużą paszczą oraz płaską głową (stąd płazy tarczogłowe). Na wierzchu czaszki znajdowały się osadzone dość blisko siebie oczy. Zapewniały płazowi szerokie pole widzenia. Podniebienie miało jeden otwór, w które wchodziła para większych, ostrych, wyglądających jak kły zębów. Dla odróżnienia pokrewne metopozaury rozporządzały jednym otworem. U cyklotozaura stwierdzono zanikające kanały linii bocznej. Pomagają one w nawigacji wodnej. Ich zanikanie świadczy o przystosowywaniu się do życia na lądzie. 

Warto też wspomnieć o żebrach, które nachodząc na siebie, tworzyły jakby wewnętrzny pancerz chroniący organy. 

Pożywienie

Uzębienie jednoznacznie wskazuje na mięsożerny charakter diety płaza. To stworzenie wodnolądowe czyhało na ofiary przy brzegach zbiorników; nie stroniło także od obszarów bagiennych. Łupem jego polowań padały przeważnie duże istoty lądowe (ściągające do wodopojów), których wówczas nie brakowało.