Fitozaur - JuraPark Krasiejów

Fitozaur

Fitozaury to rząd pradawnych gadów. Jednym z jego rodzajów jest paleorhinus, którego liczne kości odkryto w Krasiejowie (a zaczęło się od czaszki wykopanej przez prof. Dzika). Podobne okazy, lecz w postaci całych szkieletów, znaleziono w triasowych skałach Indii. Stworzenia te, poza Europą Środkową oraz Azją, występowały także w Afryce (m.in. dzisiejszym Maroku) oraz Ameryce. Żyły w karniku (późny trias). Sądzi się, że wymarły podczas wielkiego późnotriasowego wymierania. 

Nazwa gada wywodzi się – jak i w wielu innych przypadkach – ze starożytnej greki. Może prowadzić do pewnych nieporozumień. Fitozaur bowiem oznacza roślinożernego gada. Tymczasem zwierzę to stroniło od zieleniny, żywiąc się wyłącznie mięsem. Nieporozumienie sięga pierwszych dekad XIX wieku. Odkryto wtedy negatyw kości szczękowej, który wzięto za samą kość. Wypełnienia zębodołowe uznano za tępe zęby. Raz tak nazwany – mięsożerny stwór musi już po wsze czasy nosić błędne imię.

Wygląd

Wymarły fitozaur przypominał żyjącego dziś gawiala, krokodyla pływającego w Gangesie. Charakterystyczną ich cechą jest wąski przód czaszki ze szczękami wypełnionymi dwoma rzędami ostrych zębów. Smukłe szczęki stawiają mały opór w wodzie, przez co szybko otwierają się i zamykają. Pomaga to gawialowi w polowaniu, tak jak pomagało niegdyś fitozaurowi. Natomiast różniło ich rozmieszczenie nozdrzy, u gawiala są z przodu paszczy, podczas gdy pradinozaur miał je rozmieszczone wyżej, blisko oczu.

Fitozaur obdarzony był długim i mocnym ogonem, spłaszczonym po bokach. Pełnił funkcje płetwy, dzięki której gad pływał, choćby w krasiejowskim jeziorze. Łapy prawdopodobnie kładł wzdłuż tułowia. Były one szerokie i silne, umożliwiały stworzeniu pewnie poruszać się po grząskim gruncie. Reprezentował więc grupę stworzeń ziemnowodnych.

Pożywienie

Głównym składnikiem jego diety były ryby. Gad zapewne wpływał na ławice, otwierał paszczę i zamykał, łapiąc najmniej ostrożne – czy też najbardziej pechowe – ryby. W wodzie nikt mu nie zagrażał, był największym zwierzęciem w tym środowisku.